Het algemene sentiment van de aandachtseconomie en de surveillance maatschappij is er eentje van afkeer, frustratie en weerzin. Hier is al veel inkt over gevloeid, en mogelijk bestaan er veel betere inzichten en modellen als opvolger van wat ik hier ga uiteen zetten. Niettegenstaande is het wel een idee dat in het collectief moet worden geïnjecteerd. In de hoop dat het weer een voedingsbodem wordt voor de volgende stap.
Mijn voedingsbodem voor dit artikel zij 2 artikels. Een is van inspirerend schrijver Kōdō Simone. Hierin oppert Simone het ketterse idee om (online) reclame te verbieden. Ja, je leest het goed, gewoon helemaal verbieden, geen uitzonderingen. Een fachinerend artikel dat tegen het heilige huisje schopt van een van de grootste industrieën van de afgelopen 20 jaar. Data is het zwarte goud wordt vaak geopperd. Dus dit artikel is deel 1 van een 4-delig construct. Het oppert weliswaar niet wat er dan in de plaats van marketing en reclame moet komen.
Hiervoor moeten we een 2de contributie aan de discussie erbij nemen. Die komt van Ruben Verborgh. Hij heeft een heel framewerk uitgedacht als opvolger van de aandachtseconomie. De inzichten economie. Waarin ook hij stelt dat reclame eigenlijk nergens goed voor is. Alleen gaat hij een stuk breder en verder. Ruben heeft de hele interactie en relatie tussen bedrijf en samenleving herdacht in een mooi staaltje futurist thinking. Het komt erop neer dat je actief gaat delen met het bedrijf waar je zaken mee wilt doen. Maar niet in data, in inzichten. Je deelt de inzichten vrijwillig om het bedrijf/winkel je te laten sturen naar producten die jou zelf goed uitkomen. Een echte win-winuitwisseling in plaats van de zero-sum game waar bedrijven én klanten al decennia lang van uitgaan. Dit reikt trouwens verder dan enkel deze context. Het is een mentale, sociale en economische paradigma verschuiving.
Het derde tandwieltje is het technologisch aspect. Solid lost dit probleemloos op,hierover schreef ik zelf al, bogende op de visie van internet pionier Sir Tim Berners Lee. Ruben is zelf betrokken bij het project en het is dus niet verwonderlijk dat dit bijdraagt aan de verschuiving in data macht waarover hij spreekt. Hieronder een filmpje om Solid uit te leggen. Solid gaat over de verschuiving van de data ownership van bedrijven naar personen.
In Rubens artikel heeft hij het over inzichten puren uit de rauwe data. Maar hij stelt niet hoe dat moet gebeuren. Het laatste tandwieltje om zijn visie tot leven te doen komen is AI. De laatste 5 jaar hebben we zo’n revolutie ondergaan op digitaal gebied dat de gevolgen simpelweg niet te overzien zijn. In deze context heb ik het niet over gecentraliseerde AI zoals door Silicon Valley gepropageerd word. Maar selfhosted AI. Ook geen LLM’s maar expert systems. LLM’s zijn het zwitsers-zakmes, terwijl wij een gespecialiseerde tool nodig hebben. Een data analytics AI die je zelf kan hosten. Dit zal ervoor zorgen dat de rauwe data die we in onze Solid pod steken, omgezet wordt in inzichten die we dan vervolgens vrijelijk kunnen delen volgens Rubens framework. Een korte zoektocht leverde Expert.ai en Julius.ai op die Enterprise modellen leveren voor data-analyse. Mogelijk zijn er nog betere, en modellen die geselfhost kunnen worden op de Solid Pod server. Of mogelijks kan Deepseek, Alibaba’s Qwen 2.5, Bytedance’s Doubao 1.5 dienen mist de juiste system prompt zodat ze deze taak op een goede manier kunnen vervullen. Op voorwaar van selfhosting uiteraard.
Met de decentrale selfhostable AI evoluties(binnen de ai revolutie) van het afgelopen half jaar kan deze visie misschien in de realiteit gebracht worden. Ruben, mocht dit artikel onder je ogen komen, feel free to act on it.
En bijkomende bedenking is dat verschillende mega industrieën hierdoor flink in de problemen gaan komen. Ik denk aan de data en marketing industrie. Big Data is juist hierdoor in het leven geroepen geweest. Ook de Cloud industrie gaat een existentiele crisis tegemoed hierdoor. Er is geen nood meer aan hyperscalers hierdoor. En de datastorage industrie is hier uiteraard gelinkt O aan.Onze digitale wereld kan er radicaal anders uitzien.