Het laatste half jaar merk ik een enorme opkomst van iets nieuws. Grote groepen van mensen zijn manieren aan het zoeken om uit de digitale maatschappij te checken. Daarmee heb ik het vooral over mensen beneden de 35 jaar. Millennials, Gen Z en al reeds de vroege Gen Alpha’s(geboorte vanaf 2010). Maar ook mensen gelabeld Gen x(geboorte 1965-1985) zijn nu aan het zoeken naar de exit. Deze generatie zegt in een recent onderzoek terug te willen naar een tijd waarin het modern internet niet bestond. Dat sentiment word niet enkel geuit in dat onderzoek, maar ook andere stemmen delen hierin. Jon Haidt van Afterbabel.com postte dit jaar ook een stuk van Freya India. De algoritmische slinger is te ver doorgeslagen, en eigenlijk als je met een nuchtere blik en een werkend stel hersens naar onze digitale wereld en maatschappij kijkt. Dan kan je dat alleen maar bevestigen.
Die verhalen van het afgelopen jaar die spontaan tot op mijn scherm zijn geraakt heb ik hier verzameld. Maar ik ben er stellig van overtuigd, dat als je bewust gaat zoeken. Dat je nog veel meer verhalen gaat vinden. Ik twijfel er geen moment aan eigenlijk dat we zelfs met dat bewust opzoeken nog maar het puntje van de ijsberg gaan zien. En al is het AI tijdperk nog maar net begonnen, toch zet dit nu al een turbo op deze trend.
Ook keren steeds meer tiener en volwassenen terug naar oude analoge technologie. Of Nostalgia tech zoals mijn collega Clo Willaerts het benoemd. Er zweven verschillende labels op het internet rond die eigenlijk gewoon hetzelfde willen zeggen. Van dumpphones en faxmachines tot analoge smart-vrije huizen. Ja, zelfs de smaak van huizenzoekende mensen is aan het veranderen. Al die always-online cloud connected smart gadgetery werkt afstotend. En het klopt wel, zon’ apparatuur werkt alleen maar stress op, plus je hele privé even wordt leeggeroofd omdat “the machine” alle data opzuigt. Data is al 20 jaar het nieuwe goud en een vast onderdeel van de surveillance maatschappij. En ja ,natuurlijk kan je ook gelijkaardige smarthome dingen doen met offline zelfhosted platformen. Maar je licht aandoen kan je toch ook gewoon zelf door even naar de schakelaar te lopen en erop te drukken? Moet je persé je radio vanop afstand bedienen met je gsm? Loop er gewoon even naar oe, dan heb je gelijk al 20 extra stappen en ben je weer even in beweging geweest.
Maar het gaat nog verder dan dat. Restaurants en cafe’s beginnen ook telefoons te weren, niet voor 1 avond, maar soms zelfs permanent. De BBC vraagt zich af waarom de jeugd terug wil naar retro tech. Technologie en apparaten die tot 5 jaar geleden dood geacht werden(of museum stukken) word plots terug verkocht als zoete broodjes. Vinyl is al jaren aan een opmars bezig. Geloof het of niet, maar er wordt zelfs actief R&D gedaan hierin. Er is dit jaar een nieuw vinyl format verschenen, en is al te koop bij een grote Amerikaanse retailer Wie had dat gedacht?!
Een jonge Amerikaanse influencer vond de Analogue Bag uit. Een herverpakking van wat eigenlijk een grote sacoche met specifieke offline spullen is. De bedoeling is om daar dingen in te stoppen zoals tijdschriften, brijwerk of teken/verfboeken om je iets te doen te geven in een dood moment. Zodat je niet naar je smartphone hoeft te grijpen en er zelfs de mogelijkheid is om offline met mensen rondom je te verbinden. “p1: hé wat doe je daar? p2: Oh ik ben lekker aan het kleuren in het zonnetje. p1: amai ja tis warm he, mag ik meedoen?”
Ook old skool bordspellen en volksspelen zijn snel heel populair aan het worden. Mahjong: hot stuff! Blijkbaar is het in bepaalde Amerikaanse regio’s ZO hot dat mensen die het aan anderen leren er fulltime van kunnen leren en zelfs teams van teachers moeten inzetten om aan de vraag te voldoen. Er zijn zelfs ticketed events van! Hoe gek is dit?!
Tijdens de afgelopen kerstperiode kwam ik ook nog dit tegen.Janus Rose had streaming vaarwel gezegd en terug cassettes in gebruik genomen. Er is een enorme onderstroom van mensen die de hyperdigitale wereld van big tech vol met algoritmen en AI slop gewoon strontbeu zijn en die op verschillende manieren de rug toekeren. Spotify is daar niet anders in. Wist je dat zij in augustus meldden dat 36% van alle muziek uploads AI was? Dit komende van 24% 4 maanden eerder. Dus als je dat extrapoleert en doortrekt ,zou het kunnen dat we ergens deze maand of tegen maart kunnen zeggen dat 50% van uploads ai is.
Mensen zijn ook de big social ervaring meer dan beu. Begin dit jaar schreef fastcompany(paywalled) al dat Tumblr een heuse revival aan het doormaken is. Omdat Turmblr nog de sfeer van het oude pre web 2.0 internet heeft. Een lekkere old fashioned blog community met echte mensen, zonder algoritmen en ai slop. Tegenwoordig is Automattic eigenaar van de site. Dit is het bedrijf achter het populaire WordPress, en ze willen Tumblr integreren met wordpress en Fediverse compatibel maken(Activity pub). Fediverse is de wereld van Mastodon, Pleroma en Peertube waarover ik al heel vaak sprak.
Dit is geheel in lijn met de trend en nood die ik een aantal jaar geleden al zag. Dat mensen een eigen hoekje in het internet gaan uitkerven waarin menselijke interactie nog primair is, zonder bots en algo’s die ons imiteren.
Ook zijn mensen terug de offline wereld gaan appreciëren, waarin ouderwetse gewoonten terug uit de vuilbak worden gehaald en afgestoft worden. Zelf huis reparaties doen, zelf in je tuin bezig zijn, zelf dingen ondernemen en discipline bouwen door vroeg op te staan en buiten te leven. Er is een algemeen verlangen naar de maatschappij zoals die 30-40 jaar geleden was. Ik zie regelmatig memes en video’s(al dan niet ai generated) voorbij komen die hier met nostalgie op terug kijken. En eerlijk moet ik toegeven dat dit wel iets raakt in mij. Ik heb tijdens de jaren 90 mijn jeugd gehad. Ik heb de computer weten opkomen. Die memes komen binnen, er is een zekere nostalgische gloed rond de pre-internet periode. En zelfs het vroege internet is er eentje van verwondering. Nu is het enkel maar corporate junkfood.
We kunnen concluderen dat mensen steeds meer én steeds radicaler én completer gaan uitchecken uit onze compleet dolgedraaide hypersonische hyper digitale maatschappij.